Trong vài năm tới, các quy định về khí thải sẽ chặt hơn và nhiều khách hàng lớn sẽ đòi hỏi “chuỗi cung ứng xanh”. Khi đó, đội xe diesel hiện tại còn giữ được lợi thế cạnh tranh không? Câu hỏi này không còn là lý thuyết. Ngày càng nhiều chủ doanh nghiệp vận tải tại Việt Nam phải đặt nó vào bài toán kinh doanh của mình, và xe đầu kéo điện đang trở thành một trong những hướng đi được cân nhắc nhiều nhất.
Chỉ chiếm 10% số xe, nhưng gây hơn 40% phát thải
Số liệu của ngành ô tô thương mại cho thấy một sự chênh lệch khá bất ngờ. Xe tải và xe đầu kéo chỉ chiếm khoảng 10% tổng số phương tiện lưu thông. Tuy nhiên nhóm này tạo ra hơn 40% tổng lượng phát thải carbon của giao thông đường bộ. Trong phần đó, riêng xe tải nặng và xe đầu kéo đã đóng góp hơn 70%.
Vì vậy, khi nói đến siết khí thải, người ta không nhắm vào xe con trước. Xe tải nặng và xe đầu kéo mới là đối tượng ưu tiên trong các chính sách kiểm soát khí thải, quy hoạch vùng phát thải thấp hay yêu cầu “logistics xanh” từ các tập đoàn xuất khẩu. Nếu đang vận hành một đội đầu kéo, bạn thuộc nhóm chịu tác động sớm nhất và mạnh nhất của làn sóng chuyển đổi này, cũng là nhóm có nhiều lý do nhất để tìm hiểu đầu kéo điện. Bạn có thể xem thêm các dòng xe thương mại tại HOWO Việt Nam để hình dung thị trường xe tải nặng hiện nay.
Cam kết Net Zero 2050 và sức ép từ thị trường xuất khẩu
Tại COP26, Việt Nam cam kết đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Đây là mục tiêu mang tầm quốc gia, không phải của riêng một doanh nghiệp hay một ngành nào. Trong đó, vận tải hàng hóa vốn phụ thuộc gần như hoàn toàn vào nhiên liệu diesel, nên là một trong những lĩnh vực chịu áp lực chuyển đổi rõ rệt nhất.
Áp lực này đến từ hai phía:
- Trong nước: các chính sách quản lý khí thải ngày càng chặt chẽ.
- Từ bên ngoài: các thị trường xuất khẩu như EU và Mỹ yêu cầu kiểm soát dấu chân carbon trong toàn bộ chuỗi cung ứng.
Với doanh nghiệp vận chuyển hàng cho các nhãn hàng, tập đoàn FDI hay đối tác xuất khẩu, chuyện này đã vượt ra ngoài phạm vi “làm vì môi trường”. Mức phát thải của đội xe đang dần trở thành một tiêu chí để khách hàng chọn hoặc giữ đối tác vận chuyển. Doanh nghiệp chuyển sang xe đầu kéo điện sớm có thể chủ động giữ chân khách hàng. Doanh nghiệp chuyển muộn có nguy cơ phải chạy theo khi thị trường đã dịch chuyển xong.
Xe đầu kéo điện có thật sự sạch hơn diesel?
Đây là thắc mắc phổ biến của các chủ xe. Sản xuất pin và phát điện cũng thải ra khí nhà kính, vậy đầu kéo điện có “sạch trên giấy tờ” hay sạch thật? Theo các số liệu được ngành này sử dụng, câu trả lời là sạch thật, và mức chênh lệch khá đáng kể:
- Ngay ở những nơi điện năng còn phụ thuộc nhiều vào nhiệt điện, xe tải điện thuần vẫn giảm hơn 30% phát thải carbon toàn vòng đời so với xe diesel cùng phân khúc.
- Khi sử dụng nguồn điện sạch như thủy điện, điện gió, điện mặt trời, mức giảm có thể lên tới 70%.
Điểm đáng chú ý là tỷ trọng năng lượng sạch trong cơ cấu điện của Việt Nam đang tăng nhanh. Nghĩa là mức độ “xanh” của xe đầu kéo điện sẽ tiếp tục cải thiện cùng với quá trình chuyển dịch năng lượng quốc gia. Một chiếc xe diesel mua hôm nay thì giữ nguyên mức phát thải trong suốt vòng đời, và sẽ ngày càng lạc hậu so với các chuẩn mực mới. Nếu muốn tham khảo một mẫu đầu kéo điện cụ thể, bạn có thể xem xe đầu kéo điện CNHTC TX.
Quyền lưu thông và chi phí vận hành của xe đầu kéo điện
Ngoài câu chuyện khí thải, xe đầu kéo điện còn mang lại hai lợi ích thiết thực trong vận hành.
Thứ nhất là quyền lưu thông. Tại các khu vực hạn chế phương tiện phát thải cao như cảng biển, khu công nghiệp, nội đô, xe diesel ngày càng bị siết giờ giấc hoặc phải xin giấy phép đặc biệt. Đầu kéo điện có khí xả bằng 0 thường được ưu tiên ra vào linh hoạt, kể cả cả ngày lẫn đêm. Với ngành logistics vốn sống nhờ tốc độ quay vòng, khả năng ra vào cảng và khu công nghiệp thuận lợi có giá trị rất lớn.
Thứ hai là sự ổn định của chi phí. Giá diesel biến động theo thị trường thế giới nên khó dự báo. Xe đầu kéo điện giúp giảm phụ thuộc vào biến động này, khiến chi phí vận hành ổn định và dễ tính toán hơn. Điều này đặc biệt hữu ích khi doanh nghiệp lập kế hoạch tài chính nhiều năm cho cả đội xe.
Ai chuyển sang đầu kéo điện sớm sẽ được gì?
Gộp các yếu tố trên lại, doanh nghiệp vận tải chuyển sang xe đầu kéo điện sớm có thể nhận được ba lợi ích chính:
- Giữ được hợp đồng với các khách hàng lớn đang xanh hóa chuỗi cung ứng.
- Giữ được quyền ra vào các khu vực hạn chế phương tiện phát thải cao.
- Tránh được những chi phí phát sinh khi quy định thay đổi đột ngột.
Chuyển đổi không nhất thiết là thay cả đội xe cùng lúc. Nhiều đơn vị có thể bắt đầu từ một phần đội xe, rồi mở rộng dần theo nhu cầu thực tế. Điều quan trọng là hiểu rõ xu hướng để có sự chuẩn bị trước, thay vì đợi đến khi quy định có hiệu lực mới bắt đầu tìm hiểu. Với các đơn vị đang dùng dòng đầu kéo truyền thống, việc theo dõi song song các dòng xe hiện hành như đầu kéo HOWO và các dòng đầu kéo điện sẽ giúp so sánh và cân nhắc thuận lợi hơn.
Xu hướng giảm phát thải CO2 không phải chuyện của “5-10 năm nữa”. Nó đang thay đổi cách khách hàng lớn chọn đối tác vận tải ngay từ hôm nay. Xe đầu kéo là nhóm phương tiện phát thải lớn nhất của ngành vận tải đường bộ, nên cũng là nơi việc chuyển đổi sớm tạo ra khác biệt rõ nhất, cả về hình ảnh doanh nghiệp lẫn hiệu quả kinh doanh dài hạn. Nắm vững thông tin về xe đầu kéo điện ngay từ bây giờ sẽ giúp các doanh nghiệp logistics chủ động hơn trước làn sóng chuyển đổi xanh.